Tổng đài tư vấn
1800 0069

Xạ trị bằng máy gia tốc: Bước ngoặt lớn trong điều trị ung thư

Xếp hạng: 5 (1 đánh giá)

Xạ trị gia tốc là một trong những tiến bộ của y học trong điều trị ung thư, đặc biệt rất hữu ích cho những khối u nằm ở vị trí sâu bên trong cơ thể. Trải qua khoảng thời gian dài ứng dụng trên lâm sàng, xạ trị ung thư bằng máy gia tốc đã đem lại nhiều lợi ích cũng như làm tăng chất lượng sống cho người bệnh ung thư. Để hiểu rõ hơn về xạ trị gia tốc, mời bạn đọc bài viết dưới đây nhé.

Xạ trị bằng máy gia tốcXạ trị bằng máy gia tốc

1.Xạ trị gia tốc là gì?

Xạ trị gia tốc có thể được hiểu là phương pháp xạ trị có dùng đến máy gia tốc, cụm từ “gia tốc” để chỉ khả năng điều chỉnh và tăng tốc chùm electron hoặc tia X đến giá trị năng lượng nào đó phù hợp với yêu cầu điều trị. Xạ trị gia tốc là một trong những máy xạ trị hiện đại nhất Việt Nam, là cơ hội giúp bệnh nhân chống lại nỗi đau ung thư.

Như vậy, máy xạ trị gia tốc là loại thiết bị làm tăng vận tốc chuyển động của các điện tử mang điện (electron) hoặc không mang điện (tia X, photon…), từ đó làm tăng khả năng tiêu diệt tế bào ung thư và giảm thời gian xạ trị ung thư hơn so với các thiết bị thông thường khác.

2. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của máy xạ trị gia tốc

Cấu tạo của máy xạ trị gia tốcCấu tạo của máy xạ trị gia tốc

Hình ảnh trên đã mô tả các bộ phận cơ bản trong máy xạ trị gia tốc bao gồm các bộ phận như:

  • Bộ phận cung cấp năng lượng và điều biến.
  • Súng điện tử.
  • Nguồn cung cấp sóng siêu cao tần.
  • Hệ thống tăng tốc chùm electron
  • Hệ thống hội tụ điện trường và lái tia.
  • Đấu máy điều trị.

Ngoài những bộ phận đã có trên ảnh, thì máy xạ trị gia tốc còn có những bộ phận khác như hệ thống điều khiển và theo dõi bệnh nhân, bộ phận làm nguội và chân không, hệ thống khóa liên động…Bên cạnh đó, đầu máy còn được lắp thêm một số bộ phận như đèn báo kích thước và hướng chùm tia, gương phản xạ…

Các electron được sinh ra do bức xạ nhiệt từ  súng điện tử, được phát ra thành xung và phun vào buồn tăng tốc.

Trong quá trình hoạt động của máy, hệ thống ống dẫn sóng và sung electron được hút chân không dưới áp suất thấp để tạo giảm ma sát giữa các nguyên tử khí trong suốt quãng đường chúng chuyển động, từ đó làm tăng tốc độ của tia bức xạ

Thay đổi tần số vi sóng sẽ giúp biến đổi năng lượng chuyển động của các chùm tia bức xạ, các máy gia tốc thế hệ mới sẽ dùng các sóng siêu cao tần để làm cho chùm hạt tia xạ chuyển động với tốc độ gần bằng tốc độ ánh sáng.

Để hội tụ chùm tai lại theo hướng và vị trí mong muốn thì cần tới hệ thống hội tụ từ trường và lái chùm tia theo các hướng tạo góc 90⁰, 270⁰, 112.05⁰

3. Ưu điểm của máy xạ trị gia tốc

Tại các bệnh viện, trung tâm điều trị ung thư tại nước ta trước đây thường sử dụng máy xạ trị thông thường bằng các tia gamma có mức năng lượng là 1.17 hoặc 1.33 MeV của đồng vị phóng xạ Cobalt -60. Tuy nhiên, phương pháp xạ trị này còn nhiều điểm hạn chế so với việc sử dụng máy xạ trị gia tốc.

Do đó, sự ra đời cảu máy xạ trị gia tốc chính là bước ngoặt lớn trong điều trị ung thư, chúng có những ưu điểm như sau:

- Tạo ra chùm tia bức xạ (electron, tia X) có năng lượng rất cao, chính vì vậy mà chúng có khả năng đâm xuyên tốt và tiếp cận dễ dàng hơn với các khối u ở vị trí sâu bên trong cơ thể, cụ thể là:

  • Với những khối u nằm cách bề mặt da khoảng 8 cm, thì liều xạ của máy gia tốc có thể đạt 70%, cao gần gấp đôi so với máy xạ trị thông thường.
  • Với những khối u ở vị trí nông, tia xạ phát ra từ máy xạ trị thông thường khi xuyên qua đến vị trí khối u thì liều lượng vẫn là rất lớn so với yêu cầu điều trị, gây nhiều tác dụng phụ cho người bệnh. Tuy nhiên, với máy xạ trị gia tốc thì điều này sẽ được hạn chế, do khả năng điều chỉnh cường độ chùm điện tử tốt nên liều điều trị sẽ phù hợp với bệnh.

- Giảm sự gây hại và ít làm tổn thương các mô lành xung quanh khối u cũng như các mô lành trên đường đi của tia xạ.

- Tiết kiệm thời gian hơn so với phương pháp xạ trị ung thư thông thường khác, đồng thời hiệu quả điều trị ung thư được cải thiện rõ rệt.

- Máy xạ trị gia tốc an toàn vì khi tắt máy, chúng ngừng hoạt động phát tia xạ. Trong khi đó, máy xạ trị Cobalt thông thường thì đồng vị phóng xạ vẫn tiếp tục phát tia bức xạ, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến bệnh nhân và cả nhân viên y tế khi thực hiện kỹ thuật này.

- Thao tác điều khiển máy đơn giản, không cần thực hiện quá nhiều lần.

4. Xạ trị bằng máy xạ trị gia tốc được chỉ định trong trường hợp nào?

Xạ trị bằng máy gia tốc được chỉ định trong trường hợp nào

Chính nhờ các ưu điểm như đã nêu trên mà xạ trị bằng máy gia tốc được chỉ định cho hầu hết các loại ung thư trong cơ thể, có thể kể đến như:

  • Các bệnh ung thư giai đoạn sớm như: ung thư vòm họng, bệnh Hodgkin, u lympho ác tính không Hodgkin, ung thư cổ tử cung, ung thư tuyến tiền liệt, ung thư phổi.
  • Bệnh ung thư giai đoạn muộn: ung thư di căn xương, ung thư di căn não, tủy, ung thư cổ tử cung di căn gây chảy máu.
  • Các trường hợp bệnh nhân không thể phẫu thuật được do sức khỏe yếu hoặc bệnh nhân từ chối phẫu thuật, hóa trị.

5. Tác dụng phụ của xạ trị gia tốc

Có thể nói, các loại máy xạ trị gia tốc hiện nay có nhiều đặc điểm vượt trội hơn so với các loại máy xạ trị được dùng trước đây. Cũng vì lý do này mà chúng hạn chế nhiều sự ảnh hưởng cũng như tác dụng phụ trong xạ trị cho bệnh nhân hơn. Tuy nhiên, tại vị trí cơ thể có tia xạ chiếu vào thì vẫn không vẫn thể tránh khỏi tác dụng phụ của xạ trị gia tốc bao gồm như:

  • Nhức đầu.
  • Rụng tóc.
  • Cơ thể mệt mỏi, suy giảm trí nhớ.
  • Thay đổi da hoặc niêm mạc tại khu vực có tia xạ chiếu vào.
  • Các vấn đề về rối loạn tiêu hóa như: tiêu chảy, nôn và buồn nôn, khó nuốt…

Mức độ ảnh hưởng của tác dụng phụ đối với mỗi người là khác nhau, tác dụng phụ một số người sẽ xuất hiện sau khi điều trị thời gian dài (1, 2 năm) hoặc có khi là chỉ sau một vài tuần hoặc một vài tháng.

Để đối phó với các tác dụng phụ của xạ trị gia tốc, bạn có thể tham khảo một số biện pháp dưới đây:

  • Đảm bảo nghỉ ngơi hợp lý: Sau khi kết thúc điều trị bằng xạ trị, bạn có thể cảm thấy mệt mỏi hơn bình thường, hãy cố gắng ngủ đủ giấc và dành nhiều thời gian nghỉ ngơi hơn nữa nhé.
  • Duy trì chế độ ăn uống đầy đủ và lành mạnh: sau khi điều trị ung thư bằng xạ trị gia tốc, có thể bạn dễ bị chán ăn hay là ăn không ngon miệng. Vì thế cơ thể sẽ rất dễ bị suy kiệt, thiếu chất dinh dưỡng. Trong trường hợp này bạn nên cố gắng ăn đầy đủ chất dinh dưỡng nhé với các món ăn mềm, dễ nuốt như: cháo, canh, súp…
  • Chăm sóc vùng da bị tia xạ chiếu vào: Vùng da khi bị tia xạ chiếu vào sẽ trở nên dễ bị tổn thương, nhạy cảm hơn. Do đó, bạn cần hạn chế những hóa chất có thể gây dị ứng trong xà phòng, mỹ phẩm tiếp xúc trực tiếp lên vùng da đó nhé.
  • Những tác dụng phụ khác nếu diễn biến với mức độ nghiêm trọng như: suy nhược thần kinh, tiêu chảy… thì bạn cần báo cáo kịp thời cho bác sỹ điều trị được biết và có cách xử lý kịp thời nhé.
  • Bên cạnh đó, bạn có thể sử dụng các sản phẩm hỗ trợ điều trị ung thư như King Fucoidan & Agaricus giúp giảm nhẹ những tác dụng phụ của xạ trị ung thư.

King Fucoidan là sản phẩm được bào chế từ hoạt chất Fucoidan và bột nghiền nấm Agaricus, là sản phẩm Fucoidan Nhật Bản đầu tiên được Bộ Y tế cấp hành và là sản phẩm được các bác sĩ bệnh viên Ung Bướu nổi tiếng tại Việt Nam khuyên bệnh nhân ung thư nên dùng trước, trong và sau quá trình điều trị ung thư.

Sự kết hợp giữa Fucoidan trong tảo Mozuku và bột nghiền nấm Agaricus cho tác dụng chống ung thư hiệp đồng.

Mong rằng qua những thông tin mà bài viết đã chia sẻ về xạ trị bằng máy gia tốc đã giúp các bạn hiểu rõ hơn về loại phương pháp xạ trị này. Chúc bạn và gia đình mạnh khỏe và gặp nhiều điều may mắn nhé.

Theo Dược sĩ Phương Thảo

Facebook

Bài viết đọc nhiều

5 loại thực phẩm tăng cường hệ miễn dịch - Chìa khóa vàng để khỏe mạnh
Mặc dù không có thực phẩm tăng cường hệ miễn dịch nào là chiếc pin hoàn hảo cho...
Hiểu về xét nghiệm miễn dịch để khám bệnh thuận lợi hơn
Xét nghiệm miễn dịch là một trong những bước thường quy hầu hết các bạn cần...
Sử dụng thuốc ức chế miễn dịch an toàn và hiệu quả
Nếu bác sĩ của bạn đã kê đơn thuốc ức chế miễn dịch cho bạn, thì những thông...
So sánh miễn dịch đặc hiệu và không đặc hiệu
So sánh miễn dịch đặc hiệu và không đặc hiệu sẽ giúp bạn nhanh chóng hiểu hơn...
Khi ta có đức tin chúng ta có thể vượt qua tất cả. Niềm tin sẽ hỗ trợ tăng sinh...
Xạ trị ung thư vùng đâu cổ
Xạ trị vùng đầu cổ cả bệnh nhân và bác sĩ đều lo ngại về những tác dụng phụ có...